... a do 2050 r. będzie w nich mieszkało 68 proc. ludności. Choć rośnie liczba mieszkańców metropolii, to nadal cenimy bliskość terenów zielonych w miejscu zamieszkania.
Według badań, które kilka lat temu opracowano dla Ministerstwa Klimatu i Środowiska aż dla 97 proc. respondentów ważne jest posiadanie terenów zielonych w okolicy zamieszkania, przy czym dla 84 proc. jest to bardzo ważny czynnik. Co ciekawe, aż 75 proc. zapytanych wyraziło gotowość zaangażowania się w tworzenie terenów zielonych w swojej okolicy oraz dbanie o nie. Pokazuje to olbrzymią wagę tego rodzaju przestrzeni w strukturze miasta, co uwidaczniają również projekty realizowane w ramach budżetów obywatelskich. W największych polskich miastach np. Warszawie czy Wrocławiu są one zawsze w czołówce. Skupiają się nie tylko na sadzeniu drzew i krzewów wzdłuż arterii miejskich, ale także na tworzeniu nowych zielonych skwerów czy parków kieszonkowych, a to nie jedyne trendy, które zyskują na popularności.
Gra w zielone!
Miasta starają się realizować „zielone projekty” w przestrzeniach postindustrialnych. Przykładem może być choćby otwarty w 2009 roku High Line Park w Nowym Jorku. Został on umiejscowiony na południowym nieużywanym wiadukcie odcinka linii kolejowej New York Central Railroad, który powstał jeszcze w latach 30. XX wieku w celu przewozu koleją materiałów i surowców. Nowy sposób na zagospodarowanie obiektu industrialnego narodził się w XXI wieku. Wiadukt został zamieniony w park, gdzie nasadzono różnego rodzaju roślinność, a całość podzielono na trzy strefy ogrodowe o odmiennym charakterze. Nawierzchnię spacerową wykonano z płyt betonowych. Oczywiście w aranżacji uwzględniono również małą architekturę, taką jak siedziska, instalacje artystyczne, ale również odsłonięte tory, które przypominają o historii tego miejsca. Na naśladowców nie trzeba było długo czekać. W 2017 roku otwarto projekt Seoullo 7017 w stolicy Korei Południowej. W Seulu w ogród zamieniono wysoką na 17 metrów i długą na prawie kilometr dawną estakadę. Turyści i mieszkańcy znajdą w nim aż 24 tysiące roślin występujących w Korei Południowej. Zostały one podzielone tematycznie - w jednym miejscu znajdziemy róże, w innym na przykład sukulenty. W nocy park jest podświetlany niebieskim światłem, co dodaje mu niezwykłej magii.
Przyjazne miasta
Podobnych projektów w przestrzeniach miejskich będzie przybywać, bo stoją za nimi nie tylko oczekiwania, ale również korzyści dla mieszkańców. Bliskość zieleni obniża stres oraz długofalowo pozytywnie wpływa na dobrostan psychiczny. Parki i skwery „dopingują” mieszkańców miast do zwiększania aktywności fizycznej, przez co stają się zdrowsi. Tereny zielone są płucami miast – nie tylko pochłaniają dwutlenek węgla i filtrują powietrze, ale obniżają w miesiącach letnich temperaturę otoczenia. Działają również niczym gąbka (retencja). Odciążają kanalizację deszczową podczas nawalnych opadów i stopniowo uwalniają wilgoć po ich ustaniu. Im więcej terenów zielonych w miastach, tym więcej korzyści – na co zatem należy zwracać uwagę projektując takie przestrzenie?
Recepta na dobry park
Idealny park miejski musi łączyć w sobie funkcje społeczne, integracyjne, środowiskowe oraz po prostu…dać odsapnąć na chwilę od tempa miejskiego życia. W projekcie należy uwzględnić m.in. zieleń, elementy małej architektury oraz nawierzchnie. Ta ostatnia jest bardzo ważnym elementem założenia i wytycza jego ramy. Najczęściej jest ona wykonywana z płyt lub kostek betonowych, gdyż jest to materiał trwały i wytrzymały. Poza tym szeroka gama produktów różniących się kolorem, kształtem i wielkością pozwala na dostosowanie nawierzchni do prawie każdego otoczenia, a to gwarantuje zachowanie spójności aranżacji z sąsiedztwem. We współczesnych miastach dominują nowoczesne aranżacje, stąd olbrzymią popularnością w parkach cieszą się alejki i place wykonane z prostych, geometrycznych płyt lub kostek. Zwykle utrzymanych w odcieniach szarości, co stwarza doskonałe tło dla zieleni.
Nawierzchnia, która przepuszcza
W ostatnich latach modne wśród architektów krajobrazu są płyty ażurowe lub ze specjalnymi wypustkami na bokach. Dzięki nim w nawierzchni pojawiają się przestrzenie biologicznie czynne i przepuszczalne, które pozwalają na wnikanie wody w głąb gleby. Zbudowane z nich nawierzchnie prezentują się bardzo efektownie. Wśród ażurów poza klasykami takimi jak Meba, której powierzchnia biologicznie czynna sięga aż 40,70% i która jest świetna na parkingi, najbardziej designerską jest płyta Polbruk Extrano oferująca 11,60% powierzchni biologicznie czynnej. To duży format o boku 50 cm, w którym otwory rozmieszczono tak, że na większej powierzchni przypominają kubistyczne kłosy zboża. Regularność otworów może kojarzyć się ze stylistyką futurystyczną albo postindustrialną, stąd znajdzie ona zastosowanie w wielu nieszablonowych projektach. Równie inspirującym rozwiązaniem jest Polbruk Tech Retencja+. Płyta wyglądem przypomina trójwymiarowy hasztag. Po jej ułożeniu, na powierzchni pozostają betonowe pasy (szare, grafitowe, latte) i przestrzenie biologicznie czynne stanowiące aż 51,25% powierzchni, czyli najwięcej wśród opisywanych rozwiązań. Pasy te można wypełnić trawą albo drobnym grysem. Tech Retencja + na dużych powierzchniach zaskakuje harmonią i estetyką. Świetnie sprawdza się na parkingach, ale też w miejscach, w których przewidziano tylko ruch pieszy. Dla urozmaicenia wykonaną z niej nawierzchnię można łączyć z pełnymi płytami takimi jak Polbruk Magna, czy Complex, co dodatkowo zwiększa atrakcyjność wizualną aranżacji. Innym rozwiązaniem, które dobrze wpisuje się w projekty skwerów czy parków w miastach są płyty z wypustkami na bokach. Podobnie jak ażury, pozwalają wnikać wodzie w głąb gleby. Ich design jest zazwyczaj geometryczny i minimalistyczny, tak jak i utrzymana w odcieniach szarości kolorystyka. Poza kostką Eqol (28,75% powierzchni biologicznie czynnej), która jest nowoczesną wariacją na temat dawniej spotykanych kostek brukowych, a także świetnie znaną z parkingów Tetką w wersji Retencja+ (z wypustkami dającymi 12,47% powierzchni biologicznie czynnej), w projektach miejskich można z powodzeniem użyć kostki Triada Retencja+, gdzie powierzchnia biologicznie czynna sięga 13,80%. To komplet trzech średniej wielkości kostek, z których można tworzyć atrakcyjne mozaiki. Przestrzeń pomiędzy elementami najczęściej wypełnia się drobnym grysem. Co ważne, obie kostki z linii Retencja+ można swobodnie łączyć z ich klasycznymi wersjami – Tetkę Retencja+ z tradycyjną Tetką, a Triadę Retencja+ z pełną Triadą, co daje projektantom większą swobodę w komponowaniu nawierzchni i pozwala decydować, w których miejscach zwiększyć udział powierzchni biologicznie czynnej.
Granice dla zieleni
Poza wytyczeniem ciągów komunikacyjnych w projektowanych przestrzeniach zielonych, niemniej istotne jest kontrolowanie rozrostu roślin. Zieleń w przestrzeniach publicznych dobiera się tak, by była wytrzymała i wymagała jak najmniej zabiegów pielęgnacyjnych. Dodatkową ochronę można jej zapewnić, budując klomby i kwietniki czy stosując obrzeża lub palisady, które skutecznie wytyczą granicę ciągów pieszych i przestrzeni zielonych. Ciekawym rozwiązaniem jest na przykład Palisada Magna. To dość duży element, z którego można zbudować wyższe rabaty czy donice. Z kolei moduły, takie jak L-ka Tigela w kształcie litery „L”, pomogą w budowie kwietników, a nawet małej architektury w postaci ławek.
Zielone przestrzenie pełnią bardzo ważne funkcje dla mieszkańców miast i środowiska. W ich projektowaniu najważniejsza jest obecność roślinności, ale podstawą założenia powinny być dobrze zaprojektowane parkingi, alejki i place, które umożliwiają wnikanie deszczówki w głąb gleby. Do ich budowy warto użyć kostek i płyt pozwalających na stworzenie przestrzeni biologicznie czynnych. Dobrym pomysłem jest skorzystanie z betonowej galanterii – palisad, obrzeży oraz donic. Beton i zieleń w przestrzeni miejskiej nie muszą stać ze sobą w opozycji, a mogą doskonale się dopełniać.
Źródła:
https://population.un.org/wup/assets/WUP2018-Highlights.pdf
https://www.gov.pl/web/klimat/zazielenienie-przestrzeni-lokalnej--wyniki-badania-swiadomosci-i-zachowan-ekologicznych-mieszkancow-polski
https://polbruk.pl/download/ulotki_produktowe_i_informacyjne/retencja/RETENCJA-PLUS.pdf
Polbruk S.A. - to jeden z liderów w produkcji kostki brukowej, płyt betonowych oraz małej architektury w Polsce. Stanowi część międzynarodowego koncernu CRH plc - jednego z kluczowych dystrybutorów materiałów budowlanych na świecie. W ofercie Polbruk znajdują się produkty z segmentów - Kostki i płyty, Architektura oraz rozwiązania przemysłowe, wykorzystywane do budowy placów, deptaków, parkingów i chodników w całej Polsce. Polbruk S.A. jest laureatem nagrody Superbrands Polska 2020.
www.polbruk.pl
www.facebook.com/polbruk
www.instagram.com/polbruk_inspirujemy/
www.facebook.com/JestemFachowcem
